1391/10/09
مقاله: بازار جهانی گاز و ظهور بازیگری به نام ال ان جی

مقاله: بازار جهانی گاز و ظهور بازیگری به نام ال ان جی

بازار جهانی گاز و ظهور بازیگری به نام ال ان جی

در حاشیه شمالی خلیج مکزیک که گویی این منطقه برای ساخت ده ها واحد عظیم پالایش نفت و گاز و طرح های پتروشیمی خلق گردیده است، انبوهی از پالایشگاه ها و تاسیسات پتروشیمی به چشم می خورد. همچنین در بخشی از این منطقه که از آب های عمیق ساحلی مناسب برای پهلوگیری کشتی های غول پیکر سود می برد، واحدهای بزرگ تولید ال ان جی در حال ساخت و راه اندازی اند. پیش بینی می شود که این صنعت به زودی تجارت گاز طبیعی در ایالات متحده را به چالش کشیده و صنایع این کشور را از واردات ال ان جی بی نیاز خواهد کرد. سرمایه گذاری  100میلیارد دلاری انجام شده در این منطقه با هدف سردکردن گاز تا دمای منفی162 درجه که حجم گاز را تا 600 برابر کاهش می دهد صورت می گیرد. در این صنعت پرهزینه بر اساس پیش بینی شرکت شورون برای ایجاد یک واحد دارای ظرفیت تولید سالانه8.9 میلیون تن ال ان جی و تاسیسات جانبی صادرات و انتقال آن به حدود30 میلیارد دلار سرمایه گذاری ، نیاز دارد.
کارشناسان معتقدند توسعه این صنعت به زودی روش های کنونی قیمت گذاری گاز و تفاوت های کنونی قیمتی درنقاط مختلف جهان را تغییر خواهد داد. مثلا اگر چه در آمریکا هر یک میلیون بی تی یو قیمتی معادل2.5 دلار دارد ، این قیمت در اروپا حدود12 دلار و در بازارهای ال ان جی آسیا به 16 دلار می رسد. 90 درصد بازار تجارت گاز منطقه ای و از طریق خطوط لوله است و توسعه صنعت ال ان جی می تواند به گسترش این بازار بیانجامد.
پس از اتفاقات زمستان سال2008 میلادی در اروپا و پافشاری روس ها بر افزایش بی سابقه قیمت گاز صادراتی خود که به قطع جریان گاز توسط شرکت روسی گازپروم انجامید، توسعه صنعت ال ان جی در این قاره شتاب بیشتری گرفت.
ازسوی دیگر ، در سایه رشد بازار نوظهور گازهای غیرمتعارف در ایالات متحده، رکود اقتصادی اروپا و فاجعه انفجار در نیروگاه هسته ای فوکوشیما، کارشناسان معتقدندکه به زودی سازوکار قیمت گذاری منطقه ای گاز تغییر خواهد کرد. چرا که با رشد بازار ال ان جی در سراسر دنیا، رقابت قیمتی بین سه قاره آمریکا، اروپا و آسیا دوچندان گردیده و نظام قیمت گذاری گاز بر اساس قیمت نفت ، تضعیف خواهد شد. اگرچه نفت در دهه های50 و60 میلادی براساس بازارهای منطقه ای خرید و فروش می گردید، اما با توسعه بهره گیری از تانکرهای غول پیکر، هم اینک نفت به یک کالای جهانی تبدیل شده است. مثلا اگرچه در دهه 50میلادی هزینه انتقال نفت از خلیج پارس تا آمریکا معادل  یک سوم قیمت آن محموله بود ، اما هم اینک این عدد به 5 درصد قیمت محموله کاهش یافته است. مدیران صنعت نفت از عطش سیری ناپذیر و فزاینده دنیا به نفت خبر می دهند و سرمایه گذاری برای ساخت پالایشگاه ها، زیرساخت ها ونفتکش ها با رشد زیادی همراه شده است. شوک نفتی سال 1973 میلادی باعث افزایش فزاینده تقاضا گردید و به دلیل تعداد زیاد نفتکشها، رقابت بر سر انتقال نفت با قیمت هایی پایین تر دوچندان شده است.
اما ایجاد چنین تغییرات گسترده ای در بازار تجارت گاز، دور از ذهن است. ساخت خطوط انتقال گاز همچنان پرهزینه است و باید پیش از ساخت خط لوله، خریدار گاز مشخص شود و قیمت توافقی که عموما براساس قیمت های بازار نفت تعیین می شود، مشخص گردد. و تا حدود زیادی بازار ال ان جی نیز همین خصوصیات را دارد. در دهه 60 میلادی، فناوری تولید ال ان جی هنوز توسعه نیافته بود و هم اکنون نیز تنها19 کشور گاز مایع صادر می کنند. در چهار دهه اخیر، تجارت جهانی گاز از3 میلیارد متر مکعب در سال1970میلادی به 331 میلیارد متر مکعب در سال2011 میلادی رسیده است. در سایه رشد فناوری های نوین ، هم اینک امکان صدور گاز به کشورهای دیگر از طریق خطوط لوله و با هزینه هایی که همچنان رو به کاهش می باشد، فراهم شده است.
در ده سال اخیر، فناوری تولید و صدور ال ان جی به یک فناوری تاثیرگذار و مهم در بازار انرژی تبدیل شده است. قطر،این کشورکوچک که میادین گازی بزرگی دارد، هم اینک به رهبر بازار تبدیل شده است. اولین محموله ال ان جی قطری ها در سال 1997 میلادی روانه بازارهای جهانی شد و پس از گذشت 9 سال آنها به بزرگترین صادرکننده ال ان جی دنیا و فراتر از رقبایی مثل اندونزی، مالزی و الجزایر تبدیل شدند. و اینک آنها 25  درصد بازار صادرات ال ان جی را در اختیار دارند.

دستاوردی که ارزان به دست نیامده است:
تجارت ال ان جی درمقایسه با خطوط لوله در جایگاه اقتصادی شکننده تری قرار دارد. پروژه های عظیم ال ان جی شامل ساخت پالایشگاه، پایانه های صادراتی ، تانکرهای حمل ال ان جی و ترمینال های تبدیل مجدد به گاز، برای تامین مالی خود و تضمین برگشت سرمایه گذاری ها، نیازمند مشتریان مشخص شده هستند. بی تردید در سایه افزایش هزینه های ایجاد طرح های تولید ال ان جی، تامین مالی آنها ،دشوارتر از گذشته شده است.
در سال های دهه هشتاد میلادی هزینه ساخت هر واحد ال ان جی 350 دلار به ازای هر تن ظرفیت تولید سالانه بود. ده سال بعد و در سایه پیشرفت فناوری، این رقم به200 دلار رسید. اما هم اینک این عدد برای تعدادی از تاسیسات به 1000دلار نیز رسیده است. یکی از دلایل این رشد انفجاری را باید به افزایش شدید قیمت فولاد که استفاده زیادی در این صنعت دارد، مرتبط دانست.
کشور استرالیا ساخت بزرگ ترین پایانه های صادرات ال ان جی خود را در دست اجرا دارد که با راه اندازی آنها ، ظرفیت صدور ال ان جی استرالیا از قطر پیشی خواهد گرفت.
در استرالیا هزینه نیروی انسانی بالاتر از سایر نقاط دنیاست و هزینه انتقال محموله های ال ان جی از این کشور به سایر نقاط دنیا قابل توجه است. هم اینک یک کشتی حمل ال ان جی حدود200 میلیون دلار قیمت دارد. همچنین هزینه مایع سازی گاز، انتقال و تبدیل مجدد به گاز طبیعی بین 4 تا 7 دلار به ازای هر یک میلیون بی تی یو است. اما قیمت مقدار مشابه گاز عرضه شده درآمریکا، 2.5 دلارمی باشد.
در سال های اخیر تجارت جهانی ال ان جی رشد خیره کننده ای داشته و توسعه آن حتی فراتر از رشد بازار گاز بوده است.کشورهای دارای ذخایر گاز که دور از بازارهای مصرف هستند ، هیچ شانسی برای حضور در بازار به جز با تولید ال ان جی ندارند.
موسسه تامین مالی جفریس اعلام نموده که تقاضای ال ان جی در یک دهه گذشته، دو برابرشده است. گروه مشاوره انرژی اوراسیا پیش بینی نموده که ظرفیت سالانه تولید ال ان جی از 278 میلیون تن در سال 2011 میلادی با افزایش دو برابری به 526 میلیون تن خواهد رسید. و بدین ترتیب کارشناسان معتقدند که توسعه صنعت ال ان جی و برقراری ارتباط با بازارهای منطقه ای می تواند بازار این محصول را جهانی ترو رقابتی تر نماید.

 
با وجود تفاوت قیمت گاز بین آمریکا و سایر نقاط دنیا، تاکنون مجوز صادرات محموله های ال ان جی این کشور به قاره های دیگر صادر نشده است. هیچ رییس جمهوری نیز مجوز این تجارت را به دلیل افزایش قیمت گاز درداخل کشور ، امضا نکرده است. اما به دلیل مزایای اقتصادی صدور محصولات هیدروکربنی برای 30 ایالت دارنده این مواد، مناطق فوق خواهان صدور مجوز صادرات گاز هستند.
هزینه های انتقال نیز همچنان مبهم باقی مانده است. مدیران کانال پاناما تاکنون تصمیمی برای ارایه تخفیف به کشتی های حامل ال ان جی بارگیری شده از خلیج مکزیک به مقصد ژاپن ، کره جنوبی و یا چین نگرفته اند.
با هموار شدن این مسایل، نقش ایالات متحده در بازار، کلیدی و تاثیرگذار خواهد شد. اما باید دانست که در بازار ال ان جی چند کشور دیگر حضور دارند که با افزایش حجم تولیدات خود در چند سال آینده، شرایط بازار را تغییر خواهند داد. کانادایی ها با کشف منابع عظیم گازهای غیرمتعارف و بهره گیری از مزیت نزدیکی مرزهای غربی خود به کشورهای شرق آسیا در مقایسه با طرح های خلیج مکزیک درآمریکا، دارای مزیت نسبی هستند. ازسوی دیگر براساس پاره ای پیش بینی ها ،حجم صادرات سالانه گاز کانادا تا سال 2020 میلادی به30 تریلیون میلیون تن خواهد رسید که این عدد معادل نصف صادرات قطری های سرخوش از ثروت های باد آورده ناشی از صادرات ال ان جی ، خواهد بود.
 
آفریقا نیز به باشگاه کشورهای صادرکننده ال ان جی وارد شده است. کشورهای حاشیه شرقی دریای مدیترانه و شرق قاره سیاه  به دنبال کشف میادین جدید گازی ، درحال ورود به این بازار هستند. شرکت روسی گازپروم و دو شریک اروپایی اش توتال و استات اویل تاکنون نتوانسته اند بر سر مشارکت بهره برداری ازمیدان گازی SHTOKMAN در دریای برنت به توافق نهایی برسند. با وجود مشکلات مربوط به انطباق فناوری برای استقرار پالایشگاه این میدان که از آب وهوای قطبی بهره می برد، همچنان مشکل اصلی به بازاریابی مربوط می شود. با پیشرفت فناوری های این صنعت، حجم تولید جهانی ال ان جی به ارقام بی سابقه ای رسیده است. یکی از این ابداعات را باید شناورهای تولید ال ان جی دانست که امکان تولید ال ان جی از میادین فراساحلی کوچکتر را محقق خواهند نمود.
شناور پریلود شرکت شل را باید عظیم ترین شناور فرآورش و مایع سازی گاز دنیا دانست که با به آب اندازی آن درسال 2017 میلادی ، این صنعت را با دستاورد بزرگی همراه خواهدکرد. هرچند هم اینک چند شناور کوچک تر مشابه در نقاط مختلف دنیا عملیاتی شده اند.

سایه رقابت بر بازار سایه افکنده است:
با بهبود فرآیندهای پالایش و مایع سازی گاز در واحدهای تولید ال ان جی ؛ عرضه آن در بازارهای جهانی بین 5 تا10درصد افزایش خواهد یافت که به دلیل فقدان قراردادهای تجاری؛ باید برای عرضه آن دربازار تلاشی جدی صورت گیرد. شواهد تجاری از منعطف شدن بیشتر بازار حکایت می کند. تلاش اروپایی ها برای رها شدن از سلطه گازپروم می تواند فرصت مناسبی برای سایرکشورهای تولیدکننده ال ان جی فراهم آورد.
کشورهای شرق آسیا به دنبال انعقاد تفاهم نامه خرید ال ان جی از کانادا به مدت 20 سال هستند. هرچند پیش بینی می شود در آینده نزدیک مدت زمان قراردادهای صدور ال ان جی به2 تا3 سال کاهش یابد.
ژاپن به عنوان بزرگترین واردکننده ال ان جی زیرساخت های لازم را برای استفاده بیشتر از گاز فراهم نموده است.
اما بیشترین رشد نرخ تقاضا به چینی ها تعلق دارد.آنها در حال حاضر چهار ترمینال عظیم واردات ال ان جی دارند و در حال ساخت پنجمین ترمینال خود هستند.
همچنین ساخت 12 ترمینال دیگر را دنبال می کنند. گفته می شود شانگهای و سنگاپور درصدد آن هستند تا به عنوان هاب بازار رقابت انواع مختلف نهاده های انرژی شامل ال ان جی، خطوط لوله و تولید داخلی ، مطرح شوند.
 با وجود مذاکرات دامنه دار شرکت گازپروم روسیه و چینی ها برای ساخت خط لوله صادرات گاز که ده سال به طول انجامیده ، تاکنون موفقیتی به دست نیامده است. اما چینی ها با ساخت ترمینال های ال ان جی و خط لوله واردات گاز از ترکمنستان و میانمار به دنبال متنوع کردن، رقابتی کردن و تامین امنیت عرضه انرژی مورد نیاز خود هستند.

و نبرد قیمت ها ادامه دارد:
طرح های مربوط به ساخت خط لوله صادرات گاز روسیه به چین را میتوان تلاش روس ها برای یافتن مشتری برای گازی دانست که پیش از این به اروپا صادر می شد. البته چینی ها تمایلی ندارند تا به قیمت گذاری گاز بر اساس قیمت نفت در اروپا یا آسیا تن دهند. اما ممکن است سرانجام به توافق برسند. و با وجود راه درازی که در برابر ما قرار دارد، باید به خاطر داشت که بنیان های بازار نوین تجارت گاز در حال شکل گیری است.

منبع  :نشریه اکونومیست
مترجم : محسن داوری



بازگشت به آخرين اخبار




  هرگزتسليم نشو؛هر روزمعجزه تازه اي روي ميدهد.جكسون براون  
Copyright 2017 © Pars Oil And Gas Company