1397/02/24
تجلي بهره‌مندی از ظرفیت‌های بخش خصوصی در پارس جنوبی

تجلي بهره‌مندی از ظرفیت‌های بخش خصوصی در پارس جنوبی

قطار فعالیت‌های راه‌اندازی و بهره‌برداری از فازهای ۲۴گانه پارس جنوبی به ایستگاه پایانی خود نزدیک و آخرین قطعات پازل فاز اول توسعه بزرگ‌ترین میدان گازی جهان در بخش ایرانی به زودی تکمیل می‌شوند، میدانی که حالا بیش از سه دهه از کشف آن می‌گذرد و از ابتدای فعالیتش تا کنون بیشترین میزان جذب سرمایه‌گذاری در کشور را به خود اختصاص داده است.
میدان گازی پارس جنوبی بزرگ‌ترین میدان گازی دنیا است که بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در پهنه زیبا و گسترده آبی خلیج‌فارس قرار دارد. مساحت این میدان ۹۷۰۰ کیلومتر مربع است که سهم متعلق به ایران ۳۷۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و در واقع، بخش بیشتری از این میدان در آبهای کشور قطر واقع شده است.
هر چند طرف قطری با جذاب کردن مدل‌های قراردادی و بهره‌گیری از توان پیمانکاران تراز اول بین‌المللی، زودتر از ایران توسعه این میدان مشترک گازی را در آبهای خود آغاز کرد، با این حال ایران نیز با سالها تأخیر، آغاز توسعه پارس جنوبی را از ابتدای دهه ۸۰ شمسی کلید زد و به منظور جبران عقب‌ماندگی ها و تحقق بهره‌وری بیشتر، توسعه بلوک‌های مرزی را در اولویت قرار داد تا از مهاجرت گاز و میعانات به سمت شریک میدان جلوگیری شود.

برابری ظرفیت برداشت با قطر و مسیر رو به پیش
با همه محدودیت‌ها و مشکلات ناشی از محدودیت‌های بین‌المللی که در راه توسعه میدان گازی پارس جنوبی در ایران پیش آمد، با روی کار آمدن دولت یازدهم بار دیگر توسعه این میدان به دلیل اشتراک ذخایر عظیم گازی‌اش با قطر در اولویت قرار گرفت و شرکت ملی نفت ایران را بر آن داشت تا علی‌رغم کمبود منابع مالی با اولویت‌گذاری، مگاپروژه‌های نیمه‌کاره رهاشده بر پهنه خلیج فارس را در سرلیست طرح‌های توسعه و بهره‌برداری قرار دهد و گره‌های کور این کلاف سردرگم را با تدبیر، امید، مدیریت، تزریق درست منابع و استفاده از توان متخصصان داخلییکی پس از دیگری باز کند و با ایجاد ظرفیت برداشت روزانه ۵۷۰ میلیون مترمکعب از میدان گازی پارس جنوبی، از نظر ظرفیت با شریک میدان به سهم برابر دست یابد. اقدامی که ناظران بین‌المللی را بر آن داشت تا در بازدید از منطقه عسلویه و مشاهده پیشرفت پروژه‌های صنعت نفت و گاز کشور، انگشت تحیر به دندان گزند و ناباورانه عملکرد این حوزه را در طول سالهای تحریم و پس از آن فراتر از انتظارات معمول بدانند.
کارنامه درخشان دو دهه پیشرفت صنعت نفت در پارس جنوبی به اینجا ختم نمی‌شود و در ادامه توسعه فازهای باقیمانده از جمله فاز ۱۳، ۱۴ و فازهای ۲۲ تا ۲۴ مقرر است ظرفیت برداشت گاز از این مخزن مشترک به ۸۰۰ میلیون مترمکعب در روز افزایشیابد، دستاورد بزرگی که علاوه بر بی‌نیازی کامل برای واردات، راه کشور را برای ورود به صحنه تجارت پرسود و جهانی گاز هموار کرده و جایگاه ایران را در حوزه انرژی مستحکم‌تر از قبل خواهد کرد. همچنین با توجه به اینکه کشور قطر بازار مصرف و صادرات محدودتری نسبت به ایران دارد، این چشم‌انداز وجود دارد که با بهره‌برداری کامل از فازهای ۲۴گانه پارس جنوبی (به جز فاز ۱۱) فاصله تجمعی ایجاد شده میان ایران و شریک قطری را کاهش داد.

ساختارسازی توان داخلی در فرآیند ۲۰ ساله توسعه پارس جنوبی
نکته مهم در فرآیند توسعه میدان گازی پارس جنوبی از حدود ۲۰ سال پیش تاکنون افزایش توان داخلی در اجرای پروژه‌هایی در مقیاس پروژه‌های چندمنظوره و بزرگ گازی پارس جنوبی است، به طوری که طی سالهای اخیر و در روند توسعه این میدان گازی مشترک، شرکت‌های بزرگ پیمانکاریعمومی در کشور شکل گرفته و به خوبی توسعه یافته‌اند و تأسیساتی که به تدریج توسط این شرکت‌ها به عنوان پروژه در حال ساخت بوده به پالایشگاه‌هایی در حال بهره‌برداری تبدیل شده‌اند و ظرفیت ایجاد شده در این شرکت‌ها اکنون آماده ایفای نقش در مناقصات بین‌المللی شده است.

شناسایی شرکت‌های توانمند داخلی با ممیزی و استانداردهای سختگیرانه پارس جنوبی
در پروژه‌های نفت و گاز مانند طرح‌های توسعه پارس جنوبی به لحاظ لزوم رعایت استانداردهای سختگیرانه و رعایت زمان‌بندی ساخت، انتخاب سازندگان کالا از اهمیت بالایی برخوردار است و با توجه به اینکه تجهیزات خریداری شده عمدتاً مصرفی نبوده و می‌بایست سال‌های متمادی با قابلیت اطمینان بالا بکار گرفته شوند، تأمین کالاهای باکیفیتی که با استانداردهای سختگیرانه پروژه‌های بزرگ گازی مورد ممیزی و تأیید قرار گیرند بسیار حائز اهمیت است.
با این وجود در توسعه پارس جنوبی با توجه به اسناد بالادستی صنعت نفت مانند بکارگیری سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، ابلاغیه‌های هیئت محترم وزیران و سیاست‌های وزارت نفت در حمایت از ساخت داخل، شرکت‌هایی که از توان و قابلیت کافی برای ساخت تجهیزات صنعت نفت برخوردارند شناسایی شده و در فهرست سازندگان مجاز قرار می‌گیرند و پیمانکاران مکلفند در مناقصات طرح‌ها از شرکت‌های توانمند به نحو مطلوب استفاده کنند و خرید کالای ایرانی را در اولویت قرار داده و نسبت به تأمین آن اقدام کنند.
در نتیجه این حمایت، میزان سهم مشارکت داخلی در طرح‌های توسعه پارس جنوبی از ۳۰ درصد در فازهای ۲ و ۳ به بیش از ۶۰ درصد در فازهای اخیر همچون فاز ۱۳، ۱۴ و فازهای ۲۲ تا ۲۴ رسیده است و ارزش سهم ایرانی کل طرح‌ها از ۷۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری صورت گرفته، بیش از ۳۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

استفاده از توان و ظرفیت ساخت داخلی در قرارداد فاز ۱۱ پارس جنوبی
در بندهای مدل جدید قرادادهای نفتی که از آن به عنوان «آی.پی.سی» نیزیاد می‌شود، تمهیداتی دیده شده است که هر یک از سرمایه‌گذاران طرف قرارداد با ایران ملزم به شراکت با یکی از شرکت‌های داخلی شده‌اند و هر کدام که سهم بیشتری از کار را در اختیار شرکت‌های ایرانی قرار دهند، امتیازهای بیشتری نیز کسب می‌کنند.
پیرو این مدل قراردادی، قرارداد توسعه بخش فراساحل فاز ۱۱ پارس جنوبی که تیرماه سال گذشته بین شرکت ملی نفت ایران و کنسرسیومی بین‌المللی متشکل از شرکت توتال فرانسه، CNPCI چین و پتروپارس ایران منعقد شده است نیز در راستای همین توانمندسازی شرکت‌های ایرانی گام برداشته است. شرکت پتروپارس به عنوان یکی از اعضای کنسرسیوم، شرکتی ایرانی است که یکی از مصداق‌های بارز ایجاد و توانمندسازی شرکت‌های ایرانی در فرآیند ۲۰ ساله توسعه پارس جنوبی است.
در قرارداد توسعه این فاز علاوه بر همکاری شرکت ایرانی پتروپارس، در انتخاب پیمانکاران فرعی و تأمین‌کنندگان کالا و خدمات، به گونه‌ای سیاست‌گذاری شده است که حداکثر استفاده از توان داخل صورت بگیرد و لزوم استفاده حداکثری از سازندگان ایرانی در قرارداد این طرح گنجانده شود. به همین منظور در برگزاری مناقصات همه پیمانکاران داخلی که توان انجام بخش‌های مختلف این پروژه را داشته‌اند مورد ارزیابی مجدد قرار گرفته و فرصتی فراهم آورده شده که در مناقصات توسعه این طرح شرکت داده شوند. پیش‌بینی می‌شود در بخش‌هایی مثل ساخت سکو، عملیات لوله‌گذاری خطوط زیردریایی و در کل طرح، سهم مشارکت ایرانی فراتر از ۶۰ درصد باشد که با توجه به تجارب کسب شده در طرح‌های قبلی، این امر کاملا دست‌یافتنی بوده و بالطبع نقش به سزایی در ایجاد اشتغال خواهد داشت.
همچنین شرکت توتال موظف به انتقال فناوری در چهار سطح است که شامل: ارتقای توان شریک داخلی (پتروپارس) در زمینه‌های مربوط به مهندسی و مدیریت مخزن، مدیریت پروژه‌های بزرگ گازی و مدیریت دارایی‌ها و تأمین مالی، رشد ظرفیت‌های تحقیقاتی و دانشگاهی پژوهشگاه ازدیاد برداشت، بهره‌گیری از حداکثر توان پیمانکاران و شرکت‌های داخلی و ارتقای توان تکنولوژیک و مدیریتی شرکت ملی نفت ایران است.
افزون بر این همه پیمانکاران دست دوم GC، EPC، OSC که در مناقصات شرکت می‌کنند موظف به استفاده از حداقل درصد کالاها و خدمات ایرانی هستند که میزان آن برای هر بسته اصلی در پیوست قرارداد تعیین شده است.
به منظور انتخاب برندگان مناقصات برگزار شده از سوی مشارکت طرف قرارداد، قیمت اعلامی شرکت‌کنندگان در مناقصات، بر اساس سهم شریک ایرانی و همچنین میزان استفاده آن‌ها از کالاها و خدمات ایرانی، تراز می‌شود و در صورت تحقق نیافتن حداقل میزان کالا و خدمات خریداری شده از داخل از سوی پیمانکاران برنده شده در مناقصات، این پیمانکاران موظف به پرداخت جریمه هستند.
مهم‌ترین ویژگی قرارداد فاز ۱۱ ساخت سکوی تقویت فشار گاز در میدان پارس جنوبی است که به دلیل تکنولوژی خاص و پیچیده‌ای که دارد، شریک طرف قرارداد (شرکت توتال) می‌بایست در زمان انجام مطالعات مفهومی، ظرفیت‌ها و قابلت‌های ۴ یارد ساخت سکو در کشور را ارزیابی کرده و نیازهای اینیاردها را برای ارتقا و امکان ساخت ایستگاه تقویت فشار مشخص و تهیه کنند.
پس از انجام مطالعات مفهومی نیز، مشارکت طرف قرارداد می‌بایست با ارتباط مستمر با این چهار یارد ایرانی، موارد مورد نیاز برای ارتقای اینیاردها را بر اساس مطالعات مفهومی انجام شده، توصیه کند ( این سکو چنانچه یکی باشد) حدود ۲۰ هزار تن وزن دارد. تا به حال بزرگترین سازه دریایی ساخته شده در ایران ۵ هزار تن بوده است. تمام فازهای پارس جنوبی برای جلوگیری از کاهش تولید به این تکنولوژی نیاز دارند و در حال حاضر ایران این تکنولوژی را ندارد لذا با ساخت این سکو برای اولین بار در ایران، این تکنولوژی بسیار ضروری برای توسعه آینده پارس جنوبی که در فاز دوم مورد نیاز است، در اختیار شرکت‌های ایرانی قرار می‌گیرد.

استانداردها و الزامات بهره‌گیری از توان و ظرفیت تجهیزات ایرانی
صنعت نفت به لحاظ ماهیتییکی از پرمخاطره‌ترین صنایع دنیا محسوب می‌شود و لزوم رعایت مباحث ایمنی، بررسی کیفیت تجهیزات و بکارگیری استانداردهای لازم در تمام پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی با توجه به حساسیت و پیچیدگی‌های آن همیشه به عنوان یک اصل در نظر گرفته شده است. دلیل این پیچیدگی، وجود اجزا، قطعات، تجهیزات و فرآیندهای مختلف در یک مجموعه است که باید در تطابق و هماهنگی کامل با یکدیگر طراحی، ساخته و نصب شوند و از آنجایی که مگاپروژه‌های نفت و گاز همچون توسعه میدان گازی پارس جنوبی به عنوان پروژه‌هایی با چند تخصص شناخته می‌شوند و شرکت نفت و گاز پارس ملزم به استفاده از آخرین و به روزترین استانداردها است، این امر به شرکت‌های مهندسی، تأمین‌کنندگان و سازندگان کالا، پیمانکاران اجرایی و راه‌اندازی نیز تکلیف می‌شود.
از سوی دیگر کیفیت محصولات و همچنین جنبه‌های زیست‌محیطی طرح‌ها به صورت مستمر حسب استانداردهای ابلاغی پایش و در نتیجه موجب ارتقاء کیفیت و رعایت الزامات ایمنی و زیست‌‌محیطی شده است.

برنامه‌ریزی برای تهیه فهرست سازندگان داخلی همه کالاهای مورد نیاز
سال ۹۷ به فرموده و با نکته‌سنجی مقام معظم رهبری به نام سال «حمایت از کالای ایرانی» مزین شده است. پیش از این در سال‌های گذشته با وجود در دستور کار قرار داشتن حمایت از کالای ایرانی تحت ضروریات اجرای برنامه‌های کلان بالادستی همچون سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و اجرای قوانینی چون قانون استفاده حداکثری از توان ساخت داخل، این الگوی حمایتی در مجموعه شرکت نفت و گاز پارس به عنوان متولی امر توسعه میدان عظیم پارس جنوبی در دستور کار قرار داشت. اما امسال با وجود تأکید موکدانه رهبر فرزانه انقلاب بر تولید ملی به عنوان محور اصلی حل مشکلات اقتصادی، در شرکت نفت و گاز پارس به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده است که برای همه کالاهای مورد نیاز فهرستی از سازندگان داخلی تهیه شود و در مواردی که شرکت‌های داخلی مشابه کالای خارجی را می‌سازند، در کلیه مقاطع، اولویت با کالای داخلی خواهد بود و این شرکت آماده است تا از این طریق نقش خود را در حل مسائل اشتغال و سرمایه‌گذاری ایفا کند.

ظرفیتی که بهره‌گیری بهینه از آن، عزم ملی می‌طلبد
پارس جنوبی همانطور که تاکنون در ایجاد ساختارهای ملی توسعه صنعت نفت و گاز نقش بسزایی داشته، از این پس هم با برنامه‌ریزی گسترده و کارشناسی‌شده ظرفیت‌های بسیاری را برای افزایش سطح توان فنی و تکنولوژیکی فعالان نفت و گاز کشور ایفا خواهد کرد؛ اما تحقق این ظرفیت‌سازی منوط به رعایت الزاماتی است که در توسعه منابع گازی بخصوص منابع گازی ترش دارای حساسیت بالای ایمنی هستند. تولیدکنندگان و سازندگان کالا و همچنین پیمانکاران و شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات فنی ایرانی در ارائه محصول داخلی که در قالب کالا یا خدمات ارائه می‌شود، می‌بایست روز به روز بر کیفیت، زمان‌بندی و خدمات پس از فروش خود بیفزایند تا از بازار پرسرعت رقابت در صنعت نفت و گاز جهان عقب نمانند. چرا که پروژه‌های پارس جنوبی برای بهره‌وری بهینه ملی نیازمند بهره‌گیری از کالاها و خدماتی مطابق با دانش روز جهان است و نباید در حمایت از کالای ایرانی، کیفیت و نیازهای زمانی تسریع در اجرای پروژه‌ها در یک میدان مهم مشترک فدا شود. این ظرفیت در کشور وجود دارد که با اهتمام تمامی صنعتگران و فعالان نفت و گاز کشور، کالای باکیفیت ایرانی در زمان مناسب، با کیفیت مناسب و با خدمات پس از فروش کامل و مقتضی، در پروژه‌های بزرگ و پیچیده‌ای چون فازهای توسعه‌ای پارس جنوبی همچون گذشته و بیش از پیش مورد استفاده قرار گیرد.




آخرين اخبار

|
Copyright 2017 © Pars Oil And Gas Company