1397/12/21
ايران پترونت : لمس حقیقی توسعه با افزایش تولید از فازهای جدید پارس جنوبی

ايران پترونت : لمس حقیقی توسعه با افزایش تولید از فازهای جدید پارس جنوبی

لمس حقیقی توسعه با افزایش تولید از فازهای جدید پارس جنوبی
۱۳۹۷-۱۲-۲۰

یک پرسش اساسی: اگر تولید گاز ایران بالا نمی‌رفت چه می‌شد؟ اولین پاسخ این است که مجبور بودیم دست به واردات گاز بزنیم، اما آیا برای کشوری که مقام دوم مخازن گازی جهان را دارد منطقی است که این حامل انرژی را از دیگران بخرد؟ پس تولید گاز در ایران قبل از این‌که یک آرمان اقتصادی تلقی شود یک نیاز حیاتی است. ۴ اقلیم کشور ما نیازمند منبعی از انرژی است که ارزان و قابل دسترسی باشد.

به گزارش خبرنگار شبکه نفت و انرژی ایران‌پترونت، منابع متعارف هیدروکربوری مایع پاسخگوی نیاز داخل نیست و اگر هم باشد جایی برای صادرات باقی نمی‌گذارد. قیمت گزاف در استحصال و تولید و پالایش، آلایندگی، حمل و انتقال و خطرات ناشی از سیال بودن این منابع همه درهای توجیه اقتصادی را می‌بندد و در این میان گاز می‌تواند پرچمدار نوعی از حامل‌های انرژی باشد که تولیدش به زحمتش می‌ارزد.

با این‌که گفته می‌شود گاز طبیعی یک منبع انرژی تجدیدپذیر نیست و تخمین‌‌های امروزی پش‌بینی می‌کنند که منابع گاز تا سال ٢١۵٠ تمام می‌شوند، اما تولید گاز در ایران امروز که چندان استقبال قابل توجهی از منابع انرژی‌های تجدیدپذیر نداشته، همچنان موجه است.

در اعماق زمین و دریا در ایران منابع عظیمی از مخازن گازی وجود دارد که نمی‌توان نسبت به آن بی‌توجه بود. بنابراین اگر دولت‌ها به این موضوع امعان نظر دارند، هم از سر اجبار است و هم به دلیل منافعی که ایجاد می‌کند. در میان میادین گازی ایران، میدان عظیم مشترک گازی پارس جنوبی طلایه‌دار تولید محسوب می‌شود، چرا که آمارها می‌گویند در اعماق آب‌های خلیج فارس۱۴ تریلیون متر مکعب گاز وجود دارد که نزدیک به نیمی از گاز موجود میادین گازی ایران است. پس عجیب نیست که در همین داده‌های اطلاعاتی آمده است که ایران در خلال سال ۲۰۱۷ نزدیک به ۳۶۵ میلیون متر مکعب گاز از زیر دریای جنوب به بیرون منتقل و بعد از پالایش به خانه‌ها و کارخانه‌ها و نیروگاه‌ها انتقال داده است.

بر اساس گزارش موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی در صورت تکمیل فازهای باقی‌مانده پارس جنوبی تا سال ۲۰۱۹، تولید سالانه گاز از پارس جنوبی با حدود ۴۰ درصد افزایش به ۱۸۰ میلیارد مترمکعب خواهد رسید. بنابراین فعالیت‌های توسعه‌ای که مدتی است در پارس جنوبی آهنگ سریعی بخود گرفته است با همین توجیه در دستور کار قرار گرفته است. در حقیقت گریز‌ناپذیری تولید گاز از این میدان و میادین دیگر گازی به دلیل همان نیازی است که پیش از این برشمرده شد: مصرف مقرون به صرفه نسبت به دیگر حامل‌های هیدروکربوری.

پارس جنوبی و تامین پایدار مصرف گاز خانگی
هم‌اینک برآورد شده بخش خانگی مصرف گاز در سال ۱۳۹۵، ۲۶ درصد مصرف کل گاز ایران را به خود اختصاص داده است. این در حالی است که نمودارهای مصرف نشان می‌دهد این میزان مصرف نسبت به سال پیشین خود (۱۳۹۴)حدود ۸ درصد بیشتر بوده است. در واقع سال ۹۵ مصرف گاز در بخش خانگی به بیش از ۵۰ هزار میلیون متر مکعب رسیده است.

همچنین در گزارش‌های موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی آمده است که در دوره یازده ساله ۹۵-۱۳۸۴ تعداد مصرف‌کنندگان خانگی تحت پوشش از ۲/۹ میلیون در سال ۱۳۸۵ با متوسط رشد سالانه ۶/۸ درصدی به بیش از ۱۱/۲۱ میلیون مصرف‌کننده تا پایان سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است که بیش از رشد متوسط سالانه مصرف گاز در دوره زمانی مذکورمحسوب می‌شود. این موضوع تنها یک معنا دارد. عطش مصرف گاز در بخش خانگی همچنان بالا و بالاتر می‌رود و البته دیگر بخش‌ها هم وضعیتی مشابه دارند. در حوزه عمومی و تجارت و خدمات در سال ۱۳۸۵ بالغ‌ بر ۴۹۵۰ میلیون مترمکعب بوده که در دوره زمانی ۹۵-۱۳۸۵ با متوسط رشد سالانه ۱۶/۳ درصد، در سال ۱۳۹۵ با سهم ۹/۳ درصد از کل مصرف گاز، به ۷۶۲۲ میلیون مترمکعب رسیده که در این دوره ده‌ساله تقریباً هماهنگ با رشد مصرف گاز در بخش خانگی بوده است.
با چنین میزان مصرفی تنها راه چاره برای مهیا کردن منابع لازم، توسعه‌بخشی به بزرگترین مخزن گازی کشور یعنی پارس جنوبی خواهد بود.

پارس جنوبی و تقویت بنیان صنایع
در حوزه صنعت نیز تولیدات افزایش‌یافته میدان گازی پارس جنوبی تحولات غیر قابل انکاری را باعث شده است. بی‌شک اگر این تولیدات به مانند سال‌های گذشته به دلیل تنگناهای تحریمی و یا عدم مدیریت و تخصیص منابع مالی متناسب محدود می‌ماند، در خلق ارزش افزوده بخش صنعت نیز هیچ تغییری حاصل نمی‌شد و حتی می‌توان گفت با بزرگ‌تر شدن صنعت، نیاز گازی کشور هم بیشتر می‌شد، بی‌آنکه برای تامین خوراک حامل‌های انرژی آن فکر بکری اندیشیده شده باشد.

مصرف گاز طبیعی بخش صنعت شامل مصرف گاز پالایشگاه‌های نفت و گاز، تلمبه‌خانه‏ها و خوراک گاز واحدهای هیدروژن و خوراک پتروشیمی در سال ۱۳۹۵ افزایش یافته است. این بخش از مصرف که در سال ۱۳۹۴ با سهم ۸۲/۲۷ درصد، از مصرف کل گاز در آن سال معادل ۵۱,۱۷۲ میلیون مترمکعب بوده با افزایش ۳/۸ درصدی نسبت به سال قبل و با سهم حدود ۱/۲۸ درصد از کل مصرف گاز به ۵۴۳۷۳ میلیون مترمکعب در سال ۱۳۹۵ رسیده است.

بدین ترتیب رشد مصرف صنعت به تنهایی (بدون در نظر گرفتن مصرف سوخت گاز و خوراک کارخانه‌های هیدروژن‌سازی پالایشگاه‌های نفت و گاز، خوراک پتروشیمی و سوخت پالایشگاه‌های گاز و ایستگاه‌های تقویت فشار) با رشدی معادل ۲۵/۶ درصدی مواجه بوده است.

این درحالی است که در افق صنعت کشور برای سال‌های آینده نیز پروژه‌های بسیاری تعریف شده است. ضمن این‌که پروژه‌های نیمه‌تمام صنعتی که از سال‌های قبل باقی مانده نیز می‌بایست با خوراک گازی تامین شود و اگر توسعه فازهای جدید در پارس جنوبی نبود، معلوم نبود تکلیف این طرح‌های هزینه‌بر در این شرایط اقتصادی به کجا می‌انجامید.

ریل‌گذاری پارس جنوبی برای افزایش خودروهای گازسوز
در بخش حمل و نقل نیز افزایش تولید گاز در پارس جنوبی منشا اثرات فراوانی بوده است. اگر به هر دلیلی صنعتگران کشور از این مزیت استفاده مناسبی نبرده‌اند و بنا به نظر برخی از کارشناسان، دوگانه‌سوز کردن خودروها طرح چندان موفقی نبوده، به مفهوم این نیست که افزایش تولید گاز در این بخش تاثیری نداشته است. به هر حال فضایی برای حوزه حمل و نقل کشور مهیا شده که بسیار هم حیاتی تلقی می‌شود و در حقیقت دستگاه نفتی کشور در این خصوص عملکرد مثبتی داشته است.

میدان گازی پارس جنوبی طی سال‌های اخیر با گسترش یافتن و وارد مدار کردن فازهای اولویت‌دار خود بستری برای حمل و نقل عمومی و جاده‌ای فراهم کرده که بهترین فرصت را برای برنامه‌ریزان صنعت حمل و نقل رقم زده است.

اطلاعات منعکس شده رسانه‌ای حاکی است مصرف گاز طبیعی فشرده (CNG) در بخش حمل‌ونقل عمومی از سال ۱۳۸۰ آغاز شد و به‌تدریج با گازسوز کردن خودروهای سواری عمومی و اتوبوس‌های شهری مقدار آن از حدود ۷ میلیون مترمکعب در سال ۱۳۸۲، به حدود ۷۶۴۹ میلیون مترمکعب در سال ۱۳۹۵ افزایش یافته ‌است.

این رویکرد در افزایش تولید گاز از چاه‌های اعماق خلیج فارس در شرایطی محقق شده که اگر قرار بود بر پایه هدفگذاری‌های صنعتی، خودروهای تولیدی خودروسازان به سوی گازسوز شدن پیش بروند، امکانات اولیه آن که تامین خوراک باشد، هم‌اکنون عملیاتی شده است. اگر افزایش تولید گاز در دستور کار قرار نمی‌گرفت مصرف فرآورده‌های متعارف پالایشی همچنان بر پایه شیوه‌های سنتی میل می‌کرد، اما در حال حاضر بر لزوم استفاده از گاز در حمل و نقل صحه گذاشته شده و یک اصل اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شود.

مصرف گاز قبل از مفاهیم اصلی خود، نیازمندی به سرفصل‌های مهیای توسعه‌ای را به ذهن متبادر می‌سازد. گاز‌سوز کردن خودرو‌ها پیش از آنکه بخواهد عملیاتی شود، احتیاج به تامین منابع خوراک دارد. باید گازی وجود داشته باشد تا جایگاه‌های CNGاحداث شوند و این مهم با همت میدان گازی پارس جنوبی رنگ واقعیت به خود گرفته است.

پارس جنوبی و خلق ارزش افزوده در مجتمع‌های پتروشیمی
توسعه صنایع پتروشیمی هم که اساسا وامدار افزایش تولید گاز از میدان گازی پارس جنوبی است. تولید روزافزون و صادرات محصولات پتروشیمی تنها با در مدار تولید قرار گرفتن فازهای اولویت‌دار پارس جنوبی امکان‌پذیر شده است. گاز موردنیاز برای خوراک پتروشیمی در سال ۱۳۹۵، ۰۵/۱۶ میلیون مترمکعب در روز بوده که به دلیل افزایش ظرفیت‌های این بخش در سال ۱۳۹۵ نسبت به سال قبل حدود ۳/۶ درصد افزایش داشته است.

تولید در میدان پارس جنوبی، مصرف در زمین‌های کشاورزی
بخش کشاورزی هم از افزایش تولید گاز عسلویه بی‌نصیب نمانده است. گاز طبیعی در بخش کشاورزی اغلب در کارخانه‌های بزرگ کشت و صنعت و سایر صنایع وابسته، مرغداری‌ها، کشت‌های گلخانه‌ای و… در نقاط مختلف کشور به‌عنوان سوخت مصرف می‌شود. مصرف گاز طبیعی در این بخش در سال ۱۳۹۴ با سهم یک درصد از مصرف کل گاز در آن سال معادل ۱۹۷۰ میلیون مترمکعب بوده، که به علت کنترل شدید عرضه عمده‌ترین سوخت مایع این بخش (نفت‌گاز) و قیمت نه چندان بالای عرضه گاز نسبت به سایر بخش‌ها و گازرسانی بهتر به صنایع این بخش، با رشد ۱۲/۲۰ درصدی نسبت به سال ۱۳۹۴ افزایش یافته است.

بدین ترتیب می‌توان به سهولت مدعی شد توسعه در پارس جنوبی احیاگر اقتصاد کشور بوده است. مصرف گاز در هر بخشی تنها به مدد توسعه و افزایش تولید فازهای در صف مانده سال‌های پیشین رقم خورده است. تلاشی که در سایه ارتقای توانمندی شرکت‌های داخلی محقق شده و اگر فازهای جدید پارس جنوبی به مدار تولید نمی‌آمد دسترسی تقریبا ۹۵ درصدی به گاز نیز امکان پذیر نمی‌شد.

افزایش تولید گاز در پارس جنوبی، شرکت‌های بزرگی مانند شرکت ملی گاز ایران را هم فعال‌تر کرده و در امتداد آن گازرسانی شهری و روستایی، منبع تغذیه از این حامل انرژی را در دسترس همگان قرار داده و این موضوع وقتی اهمیت خود را به رخ می‌کشد که دریابیم این تحقق، اشتغالزایی و تولید را هم از سایه بیرون آورده و خلق ارزش افزوده و تولید ناخالص ملی را افزایش داده است.

بلوغ نهایی با توسعه فازهای ۱۳، ۲۲، ۲۳ و ۲۴ پارس جنوبی
در پارس جنوبی ۲۴ بلوک چسبیده به یکدیگر در مرز آبی ایران و قطر برای برداشت گاز از بزرگترین مخزن گازی جهان تعریف شده است که محصولات متنوعی از سبد انرژی (گاز، میعانات گازی و دیگر فراورده‌های جانبی) را به پالایشگاه‌های گازی منطقه کنگان و عسلویه ارسال می‌کنند. این‌که محصولات بدست آمده از این میدان غیر از گاز، چه توانی را برای بنیه اقتصادی کشور فراهم می‌کند نیز می‌تواند مبحثی جداگانه باشد که اهمیت توسعه فازهای میدان گازی پارس جنوبی را دوچندان خواهد کرد، اما خروجی اصلی تولید هرچه بیشتر گاز از میدان پارس جنوبی همچنان اصلی‌ترین بخش این موضوع را رقم می‌زند.

بر این اساس ترکیب و پیکره رشدیافته صنعت گاز کشور، با فعال شدن فازهای ۱۳ و۲۲-۲۴ پارس جنوبی به بلوغ نهایی خود می‌رسد. بهره‌گیری از آخرین دستاوردهای فنی و علمی داخل کشور و با تکیه بر توان داخلی مهندسی، پیمانکاران ایرانی را به فعالیتی جدید متوجه کرده تا غبار رخوت و رکود از آیینه صنعت گاز کشور زدوده شود.
آخرین قطعات سمفونی توسعه گازی کشور را فازهای ۱۳ و۲۲-۲۴ به انتها می‌رسانند. این گزاره وقتی صحت خود را به اثبات می‌رساند که دریابیم طرح توسعه فازهای ۱۳، ۲۲ تا ۲۴ پارس جنوبی از ظرفیت تولید روزانه ۱۱۳ میلیون مترمکعب گاز غنی، ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز متان، ۱۵۰ هزار بشکه میعانات گازی، ۸۰۰ تن گوگرد گرانول، سالانه ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تن گازمایع و دو میلیون تن اتان به عنوان خوراک اصلی صنایع پتروشیمی برخوردار است.

در شرایط فعلی ظرفیت تولید گاز غنی ایران از میدان گازی مشترک پارس جنوبی روزانه ۵۸۵ میلیون مترمکعب در روز است که با احتساب بهره‌برداری از فازهای یادشده، این ظرفیت از مرز ۶۳۰ میلیون مترمکعب در روز خواهد گذشت.

بر این قاعده بهره‌برداری هرچه بیشتر از میدان گازی پارس جنوبی، مزیت‌های پیدا و پنهان خود را برملا خواهد ساخت و از آن پس دستیابی به رشد و ارتقای اقتصادی و تامین هرچه افزون‌تر منافع ملی ملموس خواهد شد و از هیبت آرمانی خود به در خواهد آمد.

عکس: علی سلیمانی


آخرين اخبار

Copyright 2017 © Pars Oil And Gas Company